गर्दीतली माणसं
बरेच दिवसानी मी नेहमीच्या ट्रेनला म्हणजे सकाळी ७.४० ला बसले होते. उलटी ठाण्याला जाऊन मला सी.एस.टी ला जायच होत.कामामुळे ती ट्रेन गाठता येतच नव्हती.त्यामुळे त्या ट्रेनचा ग्रुप बरेच दिवसात भेटलाही नव्हता. या सगळ्या सख्या बहुतेक बँकर होत्या.त्यामुळे शिक्षण आणि शिक्षणाशी संबंधीत चर्चा नसे त्यामुळे मी त्यांना धमाल समूह म्हणत असे.आणि ते खरेही होते.त्यांच्या ट्रेनच्या विश्वात खण्याचे पदार्थ,साड्या,दागिने,सिनेमा,पिकनिक,हाॅटेलिंग असे विषय नेहमी चर्चेत असत.तस पाहायला गेल तर मी त्यांच्यात आॅड मॅन आऊट होते.पण कशी समावले ते कळतच नव्हत.पण त्या सख्यांनी मला त्यांच्यात घेतल होत हे खर. हा ग्रुप ठाणे ते सी.एस.टी असा असायचा. एखादी बरेच दिवसानी आली की तिची फीरकी घेण हा त्या ग्रुपचा पायंडा होता.वयोगटाच म्हणाल तर साधारण पस्तीस ते एकोणसाठ असा मोठा आवाका होता.
मला खूप दिवसानी पाहिल्यावर सगळ्या एकदम बोलायला लागल्या कोणाला पहिल उत्तर द्यावे हे कळतच नव्हत. पण हे नेहमीचच होत. जी मुलुंडला उतरणारी होती ती उठली आणि मला राईट साईड विंडो मिळाली.या ग्रुप बरोबर असताना मला सक्त ताकीद असे पुस्तक काढायच नाही.किंवा थिसिस,सिलॅबस,यांबद्दल अवाक्षर बोलायचही नाही.
विक्रोळी स्टेशन सुटल की सगळ्या आपले खाऊचे डबे काढत.ते काढल्यावर मोठी अंगत-पंगत होई.तोंडी लावायला,पदार्थांच्या रेसीपी,कॅलरी,कमी न होणार वजन,व्यायाम कसा जमत नाही असे हलके फुलके विषय असतच.
ट्रेन पुढे सरकत होती .विक्रोळीला ती चढली.मला ती नवीन होती अणि तिने मला पाहिलेही नव्हते.ती आली तोच मुळी अॅमरेज परफ्युमचा सुवासान दरवळत.तोंडाने हाय,हाSSय करीत सगळ्याना हाय-फाय. देतच. सगळ्या ग्रुपच्या उत्साहात भर पडेल अस वाटत असताना सगळी हास्य बेगडी झाल्याची जाणीव व्हायला लागली.
ती म्हणजे माॅडर्न पणाचा बेगडी नमुना वाटली. ओठाना फीकट लिपस्टिक,कोरलेल्या भुवया,आपला खरा चेहरा दिसणार नाही इतकी मेकपची चढवलेली पुट, आपण माॅडर्न आहोत ही दाखवणारी सगळी बाह्य लक्षण अंगावर खांद्यावर लेऊन होती ती आणि सगळ्यात हाईट म्हणजे इंग्रजी अॅक्सेंटल मराठी. हा प्रकार फारच मौजेचा होता.
मला जरा मौजच वाटली.पण ग्रुपच्या दंडकानुसार गप्प बसावे जे जे दिसेल ते ते पहावे. जे ऐकायला मिळेल ते ऐकावे असे म्हणून मी निरीक्षणात मग्न झाले.
हे कोण नवीन फाइंड तिने सगळ्याना विचारले.नवीन नाही जुनीच आहे. अग बाई !कधी दिसली नाही ती!ती म्हणाली.सगळ्या नाकं वाकड करायला लागल्या होत्या.शेवटी मीच म्हटले हाय! मी तृप्ती!नाईस नेम हं!यु आर लुकींग टु गुड बट किंचित फॅट.हे काही तरी भलतच वळण घेतय याचा अंदाज येताच एक ताई म्हणाल्या अग भूक लागलीय! सगळ्यांचे डबे बाहेर निघाले.तिनेही आपला छोटासा डबा बाहेर काढला.त्यात पाचसहा काजू,तीन-चार बदाम,दोन अंजीराच्या चकत्या होत्या.प्रत्येकजण आपला खाऊ एकमेकीत शेयर करीत होत्या.आणि विषय होता हेल्दीफुड.
हो ग बयानो! वि नीड हेल्दी फुड.आम्ही म्हणूनच रोज सकाळी ड्रायफ्रुटचा ब्रेकफास्ट घेतो. मी तर बाई एव्हरी सीजनला जी फ्रुटस् असतात तीच खाते. जेवणात सॅलड अगदी काकडी पासून ब्रोकोली पर्यंत रोज असत.आम्ही सगळेचजण लेस आॅयली फुड खातो.मग बघ मी कशी स्लिम ट्रिम आहे.
मला तर अस झाल होत मी नेलेला डबा आता उघडला तर ती त्याला व्हाॅट आॅयली तुपकट अस म्हणेल.कारण माझ्या डब्यात शिरा होता. तिच्याच भाषेत सांगायच तर तो सुद्धा साS,जूक तूपातला भरपूर काजू बेदाणे घालून. प्रोटीन रिच केलेला.म्हणजे हाय कॅलरी फुडच ना.मग त्या कॅलरी जळणार कशा, आणि मी हे खाऊन वेट लाॅस कशी करणार?म्हणून मी मैत्रिणींसाठी आणलेला डबा त्यांना देऊन माझा डबा गपचुप. पर्समधे सारला.
शिरा बघून तिच लेक्चर सुरूच होत. अग बाई किती हाय कॅलरी फुड.म्हणूनच तू अशी गोलगप्पा आहेस.आता बाकीच्यांचा संयम अगदी पराकोटीला पोहोचला होता.आमच्यातील वयाने ज्या मोठ्या होत्या ती सखी ताडकन उभी राहिली गप्प बस ती तिच्यावर खेकसलीच तुला काय कळत ग उगाच आपली उचलली जिभ लावली टाळ्याला.
बस तेवढे ऐकायचा अवकाश तिने आपली गाडी वेगळ्याच दिशेने वळवली.तुम्हाला माहित आहे का? मी ग्रॅज्युएट आहे.आणि ते सुद्धा इंग्रजी मधे मी सतत स्टारडस्ट,फिल्मफेयर मॅगझिन्स. वाचून सगळ्या बाबतीत स्वतःला अपडेट ठेवत असते. अग टाईम्स आॅफ इंडीयातील पार्टी पेज तर इतक मस्त असत.किती इन्फरमेशन असते त्यावर.मला अगदीच खुज वाटायला लागल होत.मी अगदी गावंढळ आहे अस वाटून मी डिप्रेशन मधे जाईन की काय या विवंचनेतच मी पडले होते.तोच परळ स्टेशन आल ती उतरून गेली.आणि वातावरण एकदम नाॅर्मल झाल.
जी सखी तिच्या समोर उभी ठाकली होती.ती इरेला पडली उद्या तिचा नक्षा उतरवायचाच काय वटवटत करते ती? मला रिंगणात घेतल गेल तिच्या इंग्रजीचा बुरखा फाडण्यासाठी मदत कर अस सांगितले गेल.
हे आमच्या ग्रुप स्पिरीटच्या विरुद्ध होत.पण जर एका दिवसात मी इतकी वैतागले.तर रोज हे सगळ ऐकून सख्यांची काय अवस्था होत असेल.याची परीपूर्ण कल्पना आली होती.मन कचरत होत.पण हे अाॅपरेशन आवश्यक होत.
माझा परीक्षेचा दिवस उगवला.मी डब्यात चढले तर माझी छाती धडधड करीत होती.माणूस तोडायचा होता त्याचा नक्षा उतरवून त्याच्या गर्वाच घर खाली करायच होत.मन था-यावर नव्हत.पण सख्यांसाठी हे करायच होत. ती नेहमी प्रमाणे विक्रोळीला चढली.नेहमी सारखीच अपटुडेट सुगंधाने दरवळत.
खानपान संपन्न झाल.त्या बरोबर तेच घिसपीट लेक्चर ही ऐकल.आता माझी इनिंग होती.तुम्ही इंग्रजीत मास्टर आहात ना! मी तिला म्हटल. होयतर! ती म्हणाली कोणत्याही शब्दाला प्रतिशब्द देता येईल? मी विचारल, हो देईन की ! इति ती. अहो! मी पी.एच्.डी.करते आहे.मला दोन मराठी शब्दाना प्रतिशब्द हवे आहेत. तिच्या चेहऱ्यावर थोडी चलबिचल दिसली.पण तिला सुटकेचा मार्ग दिसत नव्हता.कोणते दोन शब्द तिने अत्यंत पडलेल्या आवाजात विचारल.
पहिला सोवळे आणि दुसरा पुण्य आता तिचा चेहऱ्यावरचा मेकप उतरणार की काय अशी भिती मला वाटायला लागली होती. सगळ्या सख्या जणू आनंदाच्या ढगावर तरंगत होत्या.
तू तुम्ही काय करता.तीन विचारल.अग टवळे!ती काॅलेजात प्रोफेसर आहे.पी.एच्.डी.करतेय कळल का? सख्यानी आता तिला पूर्ण कोंडीत पकडल होत. तिच्या अपडेट राहाण्यापासून ते ड्रायफ्रुटस् पर्यंत सगळ तिला परत परत ऐकवले जात होत.आणि एकमेकींना टाळ्या देऊन आनंदोत्सव साजरा होत होता.
मला माझीच कृती फारशी रुचली नव्हती.मी माझ्या शिक्षणाची फुशारकी तिच्या समोर मिरवली होती. हे अयोग्य होत.पण सख्यांनी मला सांगितले. अग मैत्रिणी म्हणजे फक्त वाहवा करण नसत.तर त्या आरशा सारख्या असतात. चुकलेलीच प्रतिबिंब तिला दाखवणे म्हणजे मैत्री.
त्या नंतरच्या दिवशीही ती विक्रोळीला चढली.दुसरीकडे बसायला जात असताना समंजस सख्यानी हात धरून तिला परत घोळक्यात घेतली.त्या दिवसा पासून तिच्या बोलण्यातल इंग्रजी अॅक्सेंटल मराठी गायबच झाल आहे. आता तर ती प्रोटीनरिच फूड सोडून तूपकट,तेलकट पदार्थ चापत असते. आणि अपग्रेडेशन साठी मेनका,माहेर,लोकसत्ता,म.टा. वाचते.
मनात आल.
खरोखर खरच मैत्रिणी ह्या आरशा सारख्या असतात.
- तृप्ती लोणकर
#ज्ञानभाषामराठीप्रतिष्टान
No comments:
Post a Comment